L

A

I

K

0

S

Segretarjat għal-Lajċi tal-Arċidjoċesi ta' Malta

Home  

Ikkuntattjana

 

Orientalium Ecclesiarum

 

 

 

 

 

 

Aktar dokumenti tal-Konċilju Ekumeniku Vatikan II u ta' Konċilji oħra ...

 

DIGRIET

TAL-KONĊILJU VATIKAN II

DWAR

IL-KNEJJES TAL-LVANT

"ORIENTALIUM ECCLESIARUM"

21 ta' Novembru 1964.

  

WERREJ

 

1  Daħla

2 - 4 Dwar il-knejjes jew Riti partikolari

5 - 6 Dwar il-ħarsien tal-wirt spiritwali tal-Knejjes tal-Lvant

7 - 11 Dwar il-Patrijarki tal-Knejjes tal-Lvant

12 - 18 Dwar id-dixxiplina tas-Sagramenti

19 - 23 Dwar il-Kult Divin

24 - 29 Dwar ir-relazzjonijiet mal-aħwa tal-Knejjes mifruda

30  Konklużjoni

 

 

DIGRIET DWAR IL-KNEJJES TAL-LVANT

"ORIENTALIUM ECCLESIARUM"

Daħla

1. Il-Knisja kattolika tgħożż hafna l-istituzzjonijiet, ir-riti liturġiċi, it-tradizzjonijiet ekkleżjastiċi u d-dixxiplina tal-Knejjes tal-Lvant. Għaliex f'dawn il-knejjes, magħrufin u magħżulin b'qedem ta' ġieħ, tiddi dik it-tradizzjoni 1  li għaddiet mill-Appostli permezz tal-Padri u li tagħmel sehem mill-wirt indiviż li Alla irrivela lill-Knisja kollha. Għalhekk dan is-Sinodu Mqaddes u Ekumeniku, fil-ħerqa li għandu għall-knejjes tal-Lvant li huma xhieda ħajja ta' din it-tradizzjoni, u xewqan li jarahom jiffjorixxu u jagħmlu x-xogħol fdat lilhom b'enerġija appostolika mġedda, iddegrieta li jistabbilixxi għalihom ċerti prinċipji barra dawk li japplikaw għalihom bħalma japplikaw għall-Knisja universali; il-bqija jħallih fil-ħsieb tas-Sinodi tal-Lvant u wkoll tas-Sede Appostolika.

 

Dwar il-knejjes jew Riti partikolari

2. Il-knisja mqaddsa u kattolika, li hija l-Ġisem Mistiku ta' Kristu, hija magħmula minn nies li jemmnu magħqudin b'mod organiku fl-Ispirtu s-Santu bl-istess fidi, bl-istess sagramenti u bl-istess treġija. Dawn in-nies min-naħa tagħhom jingħaqdu fi gruppi diversi, magħqudin flimkien b'ġerarkija, u jiffurmaw Knejjes jew riti partikolari. Bejniethom, dawn il-Knejjes, teżisti komunjoni tal-għaġeb b'modi illi l-varjetà ( ta' gruppi u ta' riti) fil-Knisja mhux biss ma tagħmilx ħsara lill-unità tagħha iżda x'aktarx iżjed turiha. Għaliex il-ħsieb tal-Knisja huwa li t-tradizzjonijiet ta' kull Knisja partikolari u ta' kull rit jitħarsu u jibqgħu sħaħ u li kull Knisja partikolari taddatta l-mod kif hi tgħix u taħdem għall-ħtiġiet diversi taż-żminijiet u tal-postijiet fejn tkun 2

3.  Dawn il-Knejjes partikolari, tal-Lvant u tal-Punent, għalkemm huma differenti minn xulxin f'dawk li jissejħu riti, jiġifieri fil-liturġija, fid-dixxiplina ekkleżjastika u fil-wirt spiritwali, b'danakollu huma bl-istess mod fdati lit-tmexxija pastorali ta' l-Isqof ta' Ruma li b'rieda ta' Alla huwa suċċessur ta' S. Pietru fil-primat fuq il-Knisja universali. Dawn il-Knejjes għandhom għalhekk daqs u dinjità hekk li ebda waħda minnhom ma hija aqwa mill-oħrajn minħabba r-riti tagħha; għandhom ukoll l-istess jeddijiet u l-istess dmirijiet f'dak li għandu x'jaqsam max-xandir ta' l-Evanġelju fid-dinja kollha (cf. Mk 16,15) taħt it-tmexxija tal-Isqof ta' Ruma.

4.  Għandu għalhekk jittieħed ħsieb li l-Knejjes partikolari jitħarsu u jikbru; għaldaqstant, fejn ikun meħtieġ għall-ġid spiritwali tal-fidili, għandhom jitwaqqfu parroċċi u ġerarkiji tad-diversi Knejjes partikolari, li jkollhom ġurisdizzjoni fl-istess territorju; għandhom ta' kull tant żmien jiltaqgħu u, f'dawn il-laqgħat, jiftehmu kif jistgħu jġibu 'l quddiem l-għaqda fil-ħidma u, bl-għaqda tal-forzi, igħinu l-ħidmiet komuni biex aktar bil-ħeffa jmexxu 'l quddiem il-ġid tar-reliġjon u jżommu b'aktar frott id-dixxiplina tal-kleru 3 . Il-kjeriċi kollha u dawk li jersqu għall-ordnijiet sagri għandhom ikunu mgħallma tajjeb fuq ir-riti u l-aktar fuq in-normi prattiċi f'materji interritwali; fit-tagħlim kateketiku l-lajċi għandhom ukoll ikunu mgħallma fuq dawn ir-riti u dawn in-normi. Fl-aħħarnett il-kattoliċi kollha u kull kattoliku, l-imgħammdin kollha ta' kull Knisja jew ta' kull komunità mhux kattolika li jidħlu fil-milja tal-komunjoni kattolika, għandhom  kullimkien iżommu r-riti tagħhom, jagħtuh ġieh u josservawh b'ħilithom kollha 4 . Iżda f'każijiet speċjali ta' persuni, komunitajiet jew postijiet jibqa' sħiħ il-jedd li jirrikorru lejn is-Sede Appostolika li, bħala l-ogħla mħallef fir-relazzjonijiet bejn il-Knejjes, tieħu ħsieb hija nnifisha, jew permezz ta' awtoritajiet oħrajn, il-bżonnijiet tagħhom fi spirtu ekumeniku u tagħti l-liġijiet, digrieti jew reskritti skond il-ħtieġa.

 

Dwar il-ħarsien tal-wirt spiritwali tal-Knejjes tal-Lvant

5  L-istorja, it-tradizzjonijiet u ħafna istituzzjonijiet ekkleżjastiċi jixhdu kemm il-Knejjes tal-Lvant  jistħoqqilhom il-ġieh tal-Knisja universali 5 . Għalhekk dan is-Sinodu Mqaddes mhux biss jilqa' dan il-wirt ekkleżjastiku u spiritwali bil-qima li tistħoqqlu u t-tifħir li jixraqlu iżda bil-qawwa jqisu wkoll bħala l-wirt tal-Knisja universali ta' Kristu. Għalhekk is-Sinodu jiddikjara solennement li l-Knejjes tal-Lvant, bħal dawk tal-Punent, għandhom il-jedd u huma fid-dmir li jmexxu lilhom infushom. Dan għandhom jagħmluh skond kif jistabbilixxu d-dixxiplini proprji ta' kull waħda minnhom. Hekk jirrikkmanda l-qedem miqjum tagħhom u b'hekk ikunu jaqblu iżjed mad-drawwiet tal-fidili tagħhom u jkunu jidhru wkoll iżjed addattati biex igħinu għall-ġid tal-erwieħ.

6.  L-insara kollha tal-Lvant għandhom ikunu jafu u jħossu rwieħhom ċerti li huma jistgħu u għandhom dejjem iżommu r-riti liturġiċi leġittimi u d-dixxiplina tagħhom; u m'għandhomx jagħmlu tibdil jekk mhux minħabba xi żvilupp organiku tagħhom stess. Dan kollu, għalhekk għandu jitħares bl-akbar reqqa mill-istess insara orjentali li biż-żmien, għandhom jiksbu tagħlim aktar profond u jagħmlu użu aktar perfett minnu. U jekk, minħabba xi ċirkustanzi ta' żmien jew ta' persuni, jitbiegħdu minnu bla ħtieġa għandhom ifittxu li jerġgħu lura lejn it-tradizzjonijiet ta' missirijiethom. Dawk imbagħad li, minħabba x-xogħol jew il-ministeru appostoliku tagħhom, għandhom x'jaqsmu ta' sikwit mal-Knejjes tal-Lvant jew mal-fidili tagħhom għandhom jitrawmu bir-reqqa, skond kif u kemm tkun titlob l-importanza tal-uffiċċju tagħhom fit-taħriġ u fir-rispett tar-riti, tad-dixxiplina, tad-dottrina, tal-istorja u tax-xeħta tal-Orjentali 6 . L-istituti reliġjużi u l-għaqdiet tar-rit Latin, li jaħdmu f'postijiet fil-Lvant jew qalb il-fidili tal-Knejjes tal-Lvant, huma mħeġġa bil-ħrara biex, sakemm jista' jkun, iwaqqfu djar jew ukoll provinċji tar-rit orjentali sabiex l-appostolat iħalli aktar ġid 7 .

 

Dwar il-Patrijarki tal-Knejjes tal-Lvant

7. L-istituzzjoni tal-Patrjarkat ilha teżisti sa mill-eqdem żminijiet tal-Knisja u kienet magħrufa sa mill-ewwel Sinodi Ekumeniċi 8 .

  Bl-isem ta' Patrijarka tal-Lvant wieħed jifhem Isqof li għandu l-ġurisdizzjoni fuq l-Isqfijiet kollha, ukoll jekk huma metropoliti, fuq il-kleru u n-nies tat-territorju jew rit tiegħu, skond il-liġi tal-Knisja, fil-waqt li jibqa' sħiħ il-primat tal-Isqof ta' Ruma 9 .

  Kull fejn jinħatar Ġerarka ta' xi rit barra mil-limiti tat-territorju tal-Patrijarkat huwa jibqa' dejjem magħqud mal-ġerarkija tal-patrijarkat tal-istess rit skond kif tgħid il-liġi.

8  Il-Patrijarki tal-Knejjes tal-Lvant, ukoll jekk xi wħud minnhom ġew wara l-oħrajn fiż-żmien, huma lkoll indaqs fid-dinjità patrijarkali, fil-waqt li tinżamm fosthom il-preċedenza tal-unur leġittamament stabbilita 10 .

9  Skond tradizzjoni antika ħafna tal-Knisja, lill-Patrijarki tal-Knejjes tal-Lvant jingħatalhom ġieh speċjali għaliex kull wieħed minnhom jippresiedi fuq il-Patrijarkat tiegħu bħala l-missier u r-ras.

  Għalhekk dan is-Sinodu Mqaddes jistabilixxi illi jiġġeddulhom il-jeddijiet u l-priveleġġi tagħhom skond it-tradizzjonijiet antiki ta' kull Knisja u d-digrieti tas-Sinodi Ekumeniċi 11 .

  Dawn il-jeddijiet u privileġġi huma dawk li kienu fis-seħħ fi żmien meta l-Knejjes tal-Lvant u tal-Punent kienu magħqudin, għalkemm għandhom b'xi mod ikunu addattati għall-kondizzjonijiet tal-lum.

  Il-Patrijarki mas-sinodi tagħhom huma l-ogħla awtorità f'dak li għandu x'jaqsam mal-materji kollha li jinteressaw il-Patrijarkat, inkluż il-jedd li jwaqqfu eparkiji ġodda u jaħtru Isqfijiet tar-rit tagħhom fil-limiti tar-territorju patrijarkli; iżda jibqa' sħiħ il-jedd inaljenabbli tal-Isqof ta' Ruma li jintervjeni f'kull każ partikolari.

10 Dak li ntqal dwar il-Patrijarki jgħodd ukoll, skond in-norma tal-liġi għall-Arċisqfijiet maġġuri li jippresiedu xi Knisja partikolari sħiħa jew rit 12 .

11  Billi l-istituzzjoni patrijarkali fil-Knejjes tal-Lvant hija l-forma tradizzjonali ta' treġija tagħhom, dan is-Sinodu Mqaddes u Ekumeniku jixtieq li, fejn ikun meħtieġ, jitwaqqfu patrijarkati ġodda. Il-kostituzzjoni ta' Patrijarkati ġodda hija riservata lis-Sinodu Ekumeniku jew lill-Papa 13 .

 

Dwar id-dixxiplina tas-Sagramenti

12. Dan is-Sinodu Mqaddes u Ekumeniku jikkonferma u jfaħħar id-dixxiplina antika dwar is-Sagramenti li hemm fil-Knejjes tal-Lvant u wkoll il-prattika li għandha x'taqsam maċ-ċelebrazzjoni u l-amministrazzjoni tagħhom; huwa jixtieq bil-ħerqa li, fejn jenħtieġ, din id-dixxiplina tkun imġedda.

13. Id-dixxiplina dwar il-ministru tal-Griżma Mqaddsa (tal-Isqof) li ilha teżisti mill-eqdem żminijiet fost il-Knejjes tal-Lvant għandha tkun imġedda f'kollox. Il-Presbiteri, għalhekk, jistgħu jamministraw dan is-Sagrament u jużaw għalih iż-żejt tal-Griżma mbierek minn Patrijarka jew minn Isqof 14 .

14. Il-Presbiteri kollha tal-Lvant jistgħu jagħtu validament dan is-Sagrament (tal-Griżma tal-Isqof), kemm jekk jamminstrawh flimkien mas-Sagrament tal-Magħmudija kemm jekk jagħtuh waħdu, lill-fidili kollha ta' kull rit, ukoll lil dawk ta rit Latin, iżda għandhom jitħarsu għal-liċeità l-preskrizzjonijiet tal-liġi' kemm dik komuni u kemm dik partikolari 15 . Il-presbiteri tar-rit Latin, skond il-fakultajiet li jkollhom dwar l-amministrazzjoni ta' dan is-Sagrament, jistgħu wkoll jamministrawh lill-fidili tal-Knejjes tal-Lvant mingħajr preġudizzju għar-rit; iżda għandhom jibqgħu jkunu mħarsa għal-liċeità l-preskrizzjonijiet tal-Liġi, kemm dik komuni u kemm dik partikolari 16 .

15  Il-fidili għandhom id-dmir li fil-Ħdud u l-festi jieħdu sehem fil-liturġija divina jew, skond il-presrizzjonijiet jew id-drawwa tar-rit proprju, għaċ-ċelebrazzjonijiet ta' l-Uffiċċju divin 17 .

  Sabiex il-fidili jkunu jistgħu jaqdu dan id-dmir b'aktar ħeffa, il-Konċilju jistabbilixxi li ż-żmien tajjeb biex ikun osservat dan id-dmir jibda jgħodd minn fil-għaxija tal-jum ta' qabel sa egħluq jum il-Ħadd jew jum il-festa 18 . Il-fidili huma mħeġġa bil-ħerqa biex f'dawn il-jiem, anzi ta' sikwit u kuljum ukoll, jirċievu l-Ewkaristija mqaddsa 19 .

16 Minħabba l-fatt li l-fidili ta' diversi Knejjes partikolari fl-istess inħawi jew territorju tal-Lvant jitħalltu ta' kuljum flimkien, il-fakultà tal-Qrar, mogħtija mill-ġerarki lill-presbiteri ta' kull rit skond il-liġi u mingħajr restrizzjoni, tgħodd għat-territorju kollu ta' min jagħti l-fakultà u wkoll għall-postijiet u għall-fidili ta' kull rit fl-istess territorju, sakemm il-ġerarka tal-post, għall-postijiet tar-rit tiegħu, ma jiċħadhiex espressament. 20

17 Biex id-dixxiplina antika tas-Sagrament tal-Ordni Sagri fil-Knejjes tal-Lvant terġa' tiffjorixxi, dan is-Sinodu Mqaddes jixtieq li l-istituzzjoni tad-djakonat permanenti, fejn spiċċat, terġa titwaqqaf 21 . L-Awtorità leġislativa ta' kull Knisja partikolari, mbagħad, għandha tagħmel provvedimenti kemm għal dak li għandu x'jaqsam mas-suddjakonat u l-ordnijiet inferjuri kemm dwar il-jeddijiet u d-dmirijiet marbutin magħhom 22 .

18  Biex ikunu evitati żwiġijiet invalidi u biex jitħarsu l-istabbilità u l-qdusija taż-żwieġ u l-paċi fil-familja, dan is-Sinodu Mqaddes jistabbilixxi li meta kattoliċi orjentali jiżżewġu ma' nsara orjentali mhux kattoliċi, il-forma kanonika taċ-ċelebrazzjoni ta' dawn iż-żwiġijiet torbot biss għal-liċeità; għall-validità hija biżżejjed il-preżenza ta' ministru sagru, basta jibqgħu mħarsa l-preskrizzjonijiet l-oħra tal-liġi kanonika 23 .

 

Dwar il-Kult Divin

19  Is-Sinodu Ekumeniku jew is-Sede Appostolika biss jistgħu għal quddiem iwaqqfu, jittrasferixxu jew jissopprimu jiem ta' festi komuni għall-Knejjes tal-Lvant kollha. Iżda, barra mis-Sede Appostolika, imiss lis-Sinodi tal-Patrijarki jew dawk ta' l-Arċisqfijiet li jwaqqfu, jittrasferixxu jew jissopprimu jiem ta' festa għal xi Knejjes partikolari basta jieħdu f'konsiderazzjon il-kondizzjonijiet tat-territorju kollu tal-Knejjes partikolari l-oħra24..

20.  Sakemm ma jintlaħaqx il-ftehim mixtieq bejn l-insara kollha dwar jum fiss li fih kulħadd jiċċelebra il-festa tal-Għid, qiegħed sadattant jitħalla f'idejn il-Patrijarki u l-Ogħla Awtoritajiet ekkleżjastiċi tal-post li, bħala mezz biex iġibu 'l quddiem l-għaqda fost l-insara fl-istess inħawi jew fl-istess nazzjon, jieħdu l-parir ta' dawk kollha li huma interessati u jaslu għal qbil unanimu biex jiċċelebraw il-festa tal-Għid fl-istess Ħadd25.

21.  Għal dak li għandu x'jaqsam mal-liġi dwar iż-żminijiet sagri, kull wieħed mill-fidili li jgħixu barra l-inħawi jew territorju tar-rit jista' jikkonforma ruħu għalkollox mad-dixxiplina tal-post fejn qiegħed jgħix. Fil-familji fejn hemm membri tar-riti differenti wieħed ikun jista' josserva din il-liġi skond l-isess rit26.

22.  Il-kjeriċi u r-reliġjużi tal-Lvant għandhom jiċċelebraw l-Uffiċċju divin li sa minn żmien antik kien jinżamm f'qima kbira mill-Knejjes tal-Lvant kollha27. Il-fidili wkoll, fuq l-eżempju ta' missirijiethom, għandhom jieħdu sehem kemm jistgħu u b'devozzjoni fl-Uffiċċju divin.

23.  Huwa l-jedd tal-Patrijarka flimkien mas-Sinodu tiegħu, jew tal-Ogħla Awtorità ta' kull Knisja flimkien mal-kunsill ġerarkiku tagħha, li jirregolaw l-użu tal-ilsna fil-funzjonijiet liturġiċi mqaddsa. Huwa dmir tagħhom ukoll li, wara li jgħarrfu lis-Sede Appostolika, japprovaw it-raduzzjoni tat-testi fl-ilsien tal-poplu28.

 

Dwar ir-relazzjonijiet mal-aħwa tal-Knejjes mifruda

24.  Il-Knejjes tal-Lvant li huma magħqudin mas-Sede Appostolika Rumana għandhom dmir speċjali li jġibu 'l quddiem l-għaqda tal-insara kollha, l-aktar ta' dawk tal-Lvant, skont il-prinċipji tad-digriet "dwar l-Ekumeniżmu" ta' dan is-Sinodu Mqaddes; dan jagħmluh l-ewwelnett bit-talb, bl-eżempju ta' ħajjithom, b'fedeltà sħiħa lejn it-tradizzjonijiet antiki tal-Knejjes tal-Lvant, billi jsiru jafu aħjar lil xulxin, billi jaħdmu flimkien u, bħal aħwa, ikollhom rispett lejn il-ħwejjeġ u s-sentimenti ta' xulxin29.

25.  Mill-aħwa orjentali mifrudin li, taħt it-tmexxija tal-grazzja tal-Ispirtu s-Santu jidħlu fl-unità kattolika, ma għandux jintalab aktar minn dak li titlob l-istqarrija sempliċi tal-fidi kattolika. U billi fil-Knejjes tal-Lvant baqa' jinżamm is-saċerdozju validu, il-kjeriċi orjentali li jidħlu fl-unità kattolika għandhom il-fakultà li jeżerċitaw l-Ordni Sagri tagħhom skond in-normi mogħtija mill-Awtorità kompetenti30.

26.  Il-liġi ta' Alla ma tippermettix dik il-komunikazzjoni fil-ħwejjeġ sagri li tmur kontra l-unita' tal-Knisja jew li ġġib magħha l-aċċettazzjoni formali tal-errur jew il-periklu ta' żball fit-twemmin, ta' skandlu jew ta' indifferentiżmu31. Iżda l-esperjenza pastorali turi li, għal dak li għandu x'jaqsam mal-aħwa tal-Lvant, jistgħu u għandhom jittieħdu f'konsiderazzjoni diversi ċirkustanzi li jolqtu l-individwi, ċirkustanzi li fihom la ssir ħsara lill-unita' tal-Knisja u anqas hemm perikli li għandhom ikunu evitati, anzi fihom jiġu l-ewwel il-ħtieġa tas-salvazzjoni u l-ġid spiritwali tal-erwieħ. Għalhekk il-Knisja Kattolika, skond iċ-ċirkustanzi taż-żminijiet, postijiet u persuni, ġieli ħaddnet u għadha tħaddan ta' sikwit xejra anqas esiġenti fl-imġiba tagħha billi tagħti lil kulħadd il-mezzi tas-salvazzjoni u x-xhieda tal-karità bejn l-insara permezz tal-parteċipazzjoni fis-sagramenti u fil-funzjonijiet u l-ħwejjeġ sagri l-oħra. Waqt li jżomm dan quddiem għajnejh, is-Sinodu Mqaddes, "biex bil-ħruxija tal-ġudizzju tagħna ma nkunux ta' tfixkil lil dawk li rridu nsalvaw"32, u biex iġib 'il quddiem l-għaqda mal-Knejjes tal-Lvant mifrudin minna, jistabbilixxi li jinżammu dawn il-linji ta' azzjoni.

27.  Fil-waqt li nżommu quddiem għajnejna l-prinċipji li ssemmew, jistgħu jingħataw is-Sagramenti tal-Qrar, tat-Tqarbin u tal-Griżma tal-Morda lil dawk l-insara orjentali, li jinsabu mifirudin mill-Knisja kattolika bona fede, jekk huma jitolbuhom minn rajhom u b'dispożizzjoni sinċiera. Anzi, il-kattoliċi, ukoll jistgħu jitolbu dawn is-sagramenti minn dawk il-ministri mhux kattoliċi li fil-Knisja tagħhom għandhom is-Sagramenti validi, kemm-il darba jkun hemm ħtieġa jew utilità spiritwali vera u jkun fiżikament jew moralment impossibbli li jsibu saċerdot kattoliku33.

28.  Bl-istess prinċipji  huwa wkoll permess li kattoliċi u aħwa mifrudin tal-Lvant, għal raġuni ġusta, jieħdu sehem flimkien f'funzjonijiet, ħwejjeġ u postijiet sagri34.

29.  Dawn il-kriterji ta' attitudni aktar mitigata dwar il-komunikazzjoni fil-ħwejjeġ sagri mal-aħwa tal-Knejjes mifrudin tal-Lvant ikunu applikati taħt il-ħarsien u t-tmexxija ta' l-Awtoritiajiet Ġerarkiċi lokali biex, wara li jkollhom konsultazzjoni bejniethom, u jekk jenħtieġ, wara li jisimgħu wkoll il-pariri tal-Awtoritajiet Ġerarkiċi tal-Knejjes mifruda, jagħmlu preċetti u normi f'waqthom u effikaċi sabiex jirregolaw ir-relazzjonijiet bejn l-insara.

 

Konklużjoni

30.  Is-Sinodu Mqaddes jifraħ ħafna bil-ħidma fejjieda u kotrana flimkien bejn il-Knejjes kattoliċi tal-Lvant u tal-Punent u fl-istess ħin jiddikjara li dawn id-direttivi ġuridiċi kollha qegħdin jingħataw għall-kondizzjonijiet preżenti sakemm il-Knisja kattolika u l-Knejjes mifruda tal-Lvant ma jaslux għall-milja tal-komunikazzjoni.

  Sadattant, iżda, l-insara kollha tal-Lvant u tal-Punent huma mitluba bil-ħerqa biex bil-ħeġġa, ta' sikwit, anzi ta' kuljum, jitolbu 'l Alla biex, bl-għajnuna ta' l-Imqaddsa Omm tiegħu, ilkoll isiru ħaġa waħda. Għandhom jitolbu wkoll biex fuq dan l-għadd kbir ta' nsara li, f'kull Knisja, jistqarru bis-sħiħ l-isem ta' Kristu u għalih jgħaddu minn tbatija u privazzjonijiet, tissawwab il-milja tal-qawwa u tal-faraġ tal-Ispirtu s-Santu.

  Għandna nħobbu lil xulxin bħal aħwa u nqisu lil xulxin ogħla fil-ġieħ (Rum12,10).

 

21 ta' Novembru 1964.

 

Il-votazzjoni fuq dan id-dokument kienet hekk:

 

Iva 2110,  Le 39  (total 2149)

 

 

NOTIFIKA

 

Ghad-Digriet "Dwar il-Knejjes Kattoliċital-Lvant" il-Papa stabbilixxa li jibda jorbot bħala liġi wara xahrejn, iżda ta l-fakultà lill-Patrijarki li jnaqqsu jew itawlu dan iż-żmien għal raġuni ġusta.

 

Pericle Felici

Arċisqof titulari ta' Samosata

Segretarju Ġenerali tal-

Konċilju Ekumeniku Vatikan II.

 


 

 1  LJUN XIII, IA Orientalium dignitas, 30 Nov 1894, Leonis XIII Acta, Vol.XIV, pp.201-202

 2  . LJUN IX, I In terra pax (1053): "Ut enim"; INNOĊENZ III, Sinodu tal-Lateran IV (1215), cap.IV: "Licet  Graecos"; I Inter quatuor, 2 Aw. 1206: "Postulasti postmodum"; INNOĊENZ IV, I Cum de cetero, 27 Aw.1247; I Sub catholicae, 6 Mar.1254, prooem.; NIKOLA III, Istruzzjoni Istud est memoriale, 9 Ott. 1278;LJUN X, IA Accepimus Nuper, 18 Mej. 1521; PAWLU III, IA Dudum, Diċ. 1534; PIJU IV, K Romanus Pontifex, 16 Frar 1564,§5; KLEMENT VIII, K Magnus Dominus, 23 Diċ. 1595 §10; PAWLU V, K Solet circumspecta, 10 Diċ.1615,§3; BENEDITTU XIV, IE Demandatam, 24 Diċ. 1743, §3;IE Allatae sunt, 26 Ġun1755,§§3, 6-19, PIJU VI, IE Catholicae communionis, 24 Mej 1787; PIJU IX In Suprema 6 Jan 1848; §3; IA Ecclesiam Christi, 26 Nov1853; K Romanis Pontificis, 6 Jan1862; LJUN XIII IA Praeclara, 20 Ġun 1894, n. 7; IA Orientalium dignitas, 30 Nov1894, prooem; eċċ.

 3  PIJU XII, Motu proprio, Cleri sanctitati, 2 Ġun 1957, kan.4

 4  PIJU XII, Motu proprio Cleri sanctitati, 2 Ġun 1957, kan 8; "mingħajr il-permess tas-Sede Appostolika" kif kien isir fis-sekli ta' qabel, hekk ukoll dwar l-imgħammdin mhux kattoliċi fil-kan. 11 hemm imniżżel "jistgħu jħaddmu liema rit iridu"; fit-test hawn propost l-osservanza tar-rit qed tkun regolata mod pożitiv għal kulħadd u għal kullimkien

 

 5  Cf. LJUN XIII, IA, Orientalium dignitas. 30 Nov 1894; IA Praeclara gratulationis, 20 Gun 1894 u d-dokumenti mniżżlin fin-nota 2.

 6  Cf BENEDITTU XV. Motu proprio Orentis Catholici, 15 Ott 1917; PIJU XI, IE Rerum orientalium, 8 Sett 1928. eċċ

 

 7  Il-Prattika tal-Knisja Kattolika fi żmien Piju XI, Piju XII, u Ġwanni XXIII turi sewwa dan il-moviment.

 8  Cf. SINODI ta' Niċea kan. 6 COD p 8; ta' Kostantinopli, kan. 2 u 3 :1c pp. 27-28; ta' Kalċidonja, kan. 28; 1.c pp. 75-76; kan. 6:COD p. 8 ; ta' Kostantinopli I kan. 17: I.c pp 156-157; kan.21: 1c. p.158; tal-Lateran IV, l.c. p. 212; kan. 30 1.c p. 225; ta' Firenze, Decr. Pro Graecis, 6 Lul 1439; l.c. p.504; eċċ.

 9  Cf. SINODU ta' Niċea I, kan. 6, COD p 8; ta' Kostantinopli I, kan. 3; l.c. p 28; ta' Kostantinopli IV, kan.17; l.c.pp.75-76; PIJU XII, Motu proprio Cleri sanctitati, kan 216 §§ 2,11; AAS 49 (1957) p. 497.

 10  Fis-Sinodi Ekumeniċi ta' Nicea 1, kan 6; COD p.8; ta' Kostantinopli I, kan. 3; l.c. p 28; ta' Kostantonoli IV, kan. 21; L.c. p.158; tal-Lateran IV, kan.5; l.c. p 212; ta' Firenze, Decr. Pro Graecis, 6 Lul 1439 §9 l.c.p.504. cf. Piju XII, Motu proprio Cleri sanctitati, 2 Ġun 1957, kan. 219; AAS 49 (1957) p.498; eċċ.

 11  Cf.iżjed 'l fuq , nota 8.

 12  Cf. Sinodu ta' Efesu, kan.8; COD pp. 55-56; Klement VII, Decet Romanum Pontificem, 23 Frar 1596; MBR V, 2, pp 94-96; PIJU VII, IA In universalis Ecclesiae, 22 Frar: MBR Cont. XIII, pp. 97-101; PIJU XII, Motu proprio Cleri  sanctitati  2 Gun 1957, kan. 324-339; AAS 49 (1957), pp 530-534; Sinodu ta' Kartaġni, sena 419, kan. 17; MANSI 4,485.

13  Cf SINODI ta' Kartaġni, sena 419, kan 17 u 57; MANSI 4,485 u 496-497; ta' Kalċedonja, sena 451, kan. 12; COD p 69; S.INNOĊENZ I Et onus et honor,a.c. 415; Nam quid  sciscitaris: PL 20,548 – 549; S. Nikola I, I Ad consulta vestra, 13 Nov 886:  "A quo autem": Pl 119, 1007; INNOCENS III, I Rex regum, 15 Aw 19824: MBR Cont XVI, pp.82-84; LJUN XIII, IA Christi Domini, sena 1895; PIJU XII Motu proprio Cleri sanctitati, 2 Ġun 1957 kan. 159 AAS 49 (1957) P. 478.

 

 14  Cf. INNOĊenz iv, i Sub catholicaae, 6 Mar, 1254, §3, n4; MBR III, pp.340-342; Sinodu ta' Lyons II, sena 1274 (Stqarrija tal-fidi magħmula minn Michael Paleologus lil Girgoro X); Ewġenju IV, fis-Sinodu ta' Firenze, K Exsulultate Deo, 22 Nov 1439; §11: COD p 520; Klement VIII, Istri. Sanctissimus, 31 Aw 1595; MBR V. 2, pp. 72-73; Benedittu XIV, K Etsi pastoralis, 26 Mej 1742, §II, n. §III, n. 1 eċċ.; Sinodu ta' Laodicae, sena 347/381, kan 48; MANSI 2,571-572 (ara wkoll Codificazione Canonica Orientale, Fonti IX, p.183); Sinotu ta' Sis tal-Armeni, sena 1342.  MANSI 25,1240-1241; Sinodu Libaniż tal-Maroniti, sena 1736, P.II, kap III, n.2; MANSI 38,48 u Sinodi partikolari oħra.

 15  SAGRA KONGR. TAS-S. UFFIZZJU, Istruzzjonijiet lill-Isqof ta' Spiss fis-sena 1783; SAGRA KONGR.  GĦALL-PROPAGAZZJONI TAL-FIDI (għall-Kopti), 15 Mar 1790, n. XIII; Digr, 6 Ott 1863, C.a; SAGRA KONGR. GĦALL-KNEJJES ORJENTALI, 1 Mej 1948; SAGRA KONGR. TAS-S.UFFIZZJI, tweġiba, 22 Apr 1896 b'ittra tad-19 Mej. 1896

 16  CIC. klan. 782, §4, SAGRA KONGR. GĦALL-KNEJJES ORJENTALI, Digr. De Sacramento Confirmations adminstrando etiam fidelibus orientalibus a presbyteris latini ritus, qui hoc indulto gaudent pro fidelibus sui ritus, 1 Mej 1948

 17  Cf SINODU tal Laodicea, sena 347-381, kan, 29; MANSI 2,569-570; S. Niceforu Kost, Kap.14; PG III 749-760; Sinodu Duinen, tal-Armeni, sena 719, kan 31; S. Teodoru Studita Sermo 21; PG 99, 536-538; S. Nikola I, I Ad consulta vestra, 13 Nov. 866. In quorum Apostolorum, Nos Cupitis, Quod innterrogatis , Praeterea consulitis, Si die Dominico;  PL 119, 984, 985, 993, 994; u Sinodi partikulari.

 

 18  Din ħaġa ġdida, għallanqas fejn hemm id-dmir tas-sehem fil-Liturġija mqaddsa; iżda jaqbel mal-jum liturġiku tal-Knejjes tal-Lvant.

 19  Cl. Canones Apostolorum, 8 u 9; MANSI 1,29-32; Sinodu ta' Antijokja, sena 341, kan 2; MANSI 2, 1309-1310; Timotew ta' Lixandra, Mistoqsija 3; Innoċenz III, K Quia Divinae, 4 Jan 1215; u ħafna Sinodi partikulari tal-Knejjes tal-Lvant iżjed riċenti.

 20  Waqt li tinżamm it-territorjalita' tal-ġurisdizzjoni, il-kanoni jrid, għall-ġid ta' l-erwieħ, li jipprovdi għal iżjed minn ġurisdizzjoni waħda fl-istess territorju

 21  Cf. SINODI ta' Niċea I, kan 18; COD pp.13-14 ta' Neocesarea, sena 314/325, kan 12; MANSI 2, 543-546; ta' Sardika, sena 343, kan 8; MANSI 3,11-12; S. LJUN il-Kbir, I Omnium quidem, 13 Jan 444; PL 54,616-620; Sinodu ta' Kalċidonja, kan 6; COD p.66; Sinodu ta' Kostantinopli IV, kan 23; COD p 159; kan 26; Lc.p.161 eċċ.

 22  Għall-Knejjes tal-Lvant is-suddjakonat huwa meqjus bħala ordni minuri iżda bil-Motu Proprio ta' Piju XII, Cleri sanctitati, tat-2 Ġun 1957, kan. 70-76; AAS 49 (1957) p.457-458, huma preskritti għalih obbligi ta' Ordnijiet maġġuri. Dan il-kanoni jrid li nerġgħu lura għad-dixxiplina antika tal-Knejjes singoli dwar id-dmirijiet tas-soddjakonat b'deroga tad-dritt komuni kif igħid il-Motu proprio Cleri sanctitati.

 23  Cf. PIJU XII, Motu proprio Crebrae allatae, 22 Frar 1949, kan 32, §2, n.5 (il-fakultà tal-Patrijarki li jiddispensaw mill-forma); AAS 41 (1949) p.96; PIJU XII, Motu proprio Cleri sancitiitati, 2 Gun 1957, kan 267 (fakultà tal-Patrijarki ta' sanazzjoni in radice); AAS 49 (1957) p.514, Sagra Kongr. Tas-S.Uffizzju u Sagra Kongr. Għall-Knejjes Orjentali, sena 1957, jikkonċedu l-fakultà b'dispensa mill-forma u sanazzjoni mħabba diffett fil-forma (għal ħames snin): "lil-Metropoliti u lill-Ordinarji l-oħra tal-postijiet...., li m'għandhomx Superjur taħt is-Santa Sede, barra mit-territorju tal-patrijarkat."

24. Cf. S. LJUN IL-KBIR, I Quod saepissime, 15 Apr 454; Petitionem autem: PL 54, 1094-1096: S. Niceforu CO, kan.13; Sinodu tal-Patrijarka Serġju, 18 Sett 1596, kan.17; PIJU XI. IA Assueto paterne, 8  Ap 1775: MBR Cont V, pp. 35-37, eċċ.

25 Cf. VAT II, K. dwar is-Sagra Liturġija, Sacrosanctum Concilium, 4 Dic 1963: AAS 56 (1964),

26 Cf. KLEMENT VII, Istr. Sanctissimus, 31 Aw 1595 §6. si psi graeci: MBR V 2.p 73; S.Kongr. taS. Uffizzju, 7 Ġun 1673, ad I et 3, 13 Mar 1727, ad I; S.Congr, de Prop.Fide, 18 Aw 1913, art 33; AAS 5 (1913) p.398; Dgr 14 Aw 1914, art.27: AAS 6 (1914)pp.462-463, Dgr.27 Mar 1916, art.14: AAS8 (1916) p.107; S.Kongr. għall-Knejjes Orjentali, Dgr. 11 Mar,1929,art. 36:  AAS 21 (1929) p.158; Dgr. 4 Mej.1930, art.41: AAS 22 (1930) pp.352-353.

27 Cf. Sinodu ta' Laodicea, 347/381, kan.18; MANSI 2, 567,568; SINODU ta' MAR ISAAC TAL-KALDEJ, 140, kan.15; S.NERSES GLAIEN, tal-Armeni, sena 1166 INNOĊENZ IV, I Sub Catholicae, 6, Mar 1254, §8; MBR III, 341; BENEDITTU XIV, K Etsi pastoralis, 26 Mej, 1742, §7, n.5; Istruzzjoni Eo quamus tempore 4 Mej 1745, §§ 42ss;  u Sinodi partikolari aktar reċenti ta' l-Armeni (1911), tal-Kopti (1898), tal-Maroniti (1736), tar-Rumeni (1872), tar-Ruteni (1891) u tas-Sirjani (1888).

28 Mit-tradizzjoni tal-Lvant.

29 Mis-sens li wieħed jifhem fil-Bulli tal-għaqda tal-Knejjes Kattoliċi tal-Lvant differenti.

30 Obbligazzjoni tas-Sinodu dwar l-Aħwa mifrudin tal-Lvant u dwar l-Ordnijiet kollha ta' kull grad, kemm ta' dritt divin kemm ta' dritt ekkleżjastiku.

31 Dan it-tagħlim jgħodd ukoll għall-Knejjes mifrudin.

32 S.BAŻILJU L-KBIR, Epistula canonica ad Amphilochium, PG 32,669B.

33 Ir-raġunijiet fumdamentali għal din il-mitigazzjoni jitqiesu dawn; i) il-validità tas-sagramenti; ii) il-bona  fede u d-dispożizzjoni tajba; iii) il-ħtieġa tas-salvazzjoni eterna; iv) l-assenza ta' saċerdot ta' l-istess Knisja li tagħha l-persuna tkun membru; v) l-esklużjoni ta' perikli x'wieħed jaħrab jew ta' xi aċċettazzjoni formali tal-errur.

34 Hawn il-Konċilju qed jittratta dwar l-hekk imsejħa komunikazzjoni fil-ħwejjeġ sagri ekstra sagramentali. Huwa l-Konċilju li qed jikkonċedi l-mitigazzjoni basta jitħares dak koillu li għandu jitħares.